Cellulit: przyczyny, zabiegi i sposoby antycellulitowe

Istnieją różne rodzaje cellulitu, w zależności od przyczyn leżących u jego podłoża.

1- Cellulit wodny

U źródła cellulitu obrzękowego leży zatrzymywanie wody w tkankach, wynikające z połączenia kilku czynników: przerostu adipocytów oraz niewydolności żylno-limfatycznej. Ciało składa się w około 70% z wody, która w dwóch trzecich znajduje się wewnątrz komórek, a w jednej trzeciej między komórkami lub w naczyniach krwionośnych. Organizm naturalnie reguluje filtrowanie, wchłanianie i usuwanie wody. Zdarza się jednak, że ten proces nie przebiega prawidłowo i woda zostaje „uwięziona” w tkankach. To właśnie zjawisko zatrzymywania wody. Gdy komórki tłuszczowe są przerośnięte, mają tendencję do nasilania tego procesu, blokując jeszcze więcej wody w tkankach. Rezultat: stan zapalny związany z zastojem płynów i toksyn w tkankach… oraz pojawienie się cellulitu wodnego. Warto dodać, że może on dotyczyć wszystkich kobiet, także bardzo szczupłych.

Cellulit wodny można rozpoznać po:

• Naturalnie opuchniętym wyglądzie skóry (obrzęk)
• Uczuciu ciężkości, szczególnie w dolnej części ciała – uda, nogi, kostki
• Mrowieniu i uczuciu niepokoju w nogach
• Niewyjaśnionych siniakach
• Miękkiej strukturze i niewielkiej bolesności

• Cellulit wodny jest więc cellulitem bezbolesnym, widocznym (efekt opuchnięcia), związanym z nadmiarem wody w tkankach.

 2- Cellulit tłuszczowy

Cellulit tłuszczowy jest miękki i bezbolesny. Jest widoczny gołym okiem i nasila się przy lekkim uszczypnięciu skóry. Dotyczy głównie kobiet z niewielką nadwagą. Mogą go jednak mieć również szczupłe kobiety.

Ten rodzaj cellulitu wynika przede wszystkim z nadmiernego gromadzenia tłuszczu w zrazikach tłuszczowych. Przyczyna: zbyt bogata dieta połączona ze zbyt małym wydatkiem energetycznym. Tłuszcze przyjmowane w nadmiarze są magazynowane przez adipocyty, które pod wpływem przeciążenia zwiększają swoją objętość – nawet do 50 razy, a czasem także namnażają się (na zasadzie podziału komórkowego, czyli mitozy). Krążenie życiowych płynów (krwi, limfy, wody) zostaje zaburzone. W efekcie tkanki ulegają stanowi zapalnemu i odkształceniu pod wpływem nacisku. Pojawia się cellulit tłuszczowy.

• Cellulit tłuszczowy jest więc cellulitem bezbolesnym, mniej lub bardziej widocznym, spowodowanym nadmiarem tłuszczu (zbyt obfitą dietą i zbyt małą aktywnością fizyczną).

 3- Cellulit włóknisty

To cellulit utrwalony, wynikający ze sztywnienia tkanek łącznych (sprężystych włókien skóry). Włókna kolagenu i elastyny odpowiadają za mocowanie komórek do skóry i mięśni. Jeśli stają się twardsze, „uwięziają” adipocyty i utrudniają ich opróżnianie – z tłuszczu i toksyn. Włóknienie prowadzi więc do powstania cellulitu włóknistego. Warto zaznaczyć, że ten rodzaj cellulitu może być dziedziczny, ponieważ włóknienie jest cechą genetyczną. Cellulit stwardniały jest bolesny przy uszczypnięciu, czasem ma zabarwienie (ze względu na stan zapalny), jest twardy przy dotyku, głęboki i trudny do zredukowania. Dotyczy wszystkich kobiet, szczupłych i krąglejszych.

• Cellulit włóknisty jest więc cellulitem twardym, utrwalonym, bardzo widocznym, bolesnym i uporczywym.

 4- Cellulit mieszany

Wszystkie trzy rodzaje cellulitu mogą ze sobą współistnieć. Nierzadko obserwuje się współwystępowanie cellulitu wodnego i tłuszczowego lub pojawienie się cellulitu włóknistego u kobiet, które początkowo miały cellulit tłuszczowy.

 Przyczyny cellulitu

1- Czynnik hormonalny

U kobiet cellulit pojawia się w okresie dojrzewania. Ciało młodej dziewczyny, pod wpływem estrogenów i progesteronu, zaczyna magazynować tłuszcz na wypadek ciąży i karmienia piersią. Ponadto te same hormony sprzyjają zatrzymywaniu wody i sodu. Wahania hormonalne towarzyszące życiu kobiety (miesiączka, ciąża, menopauza) nasilają to zjawisko.

Poza hormonami płciowymi w rozwoju cellulitu biorą udział także inne hormony:

• Prolaktyna: hormon ten, obecny w czasie ciąży, przygotowuje gruczoły piersiowe do laktacji. Sprzyja też tworzeniu zapasów tłuszczu i wody, przyczyniając się do przerostu adipocytów oraz zatrzymywania wody.
• Kortyzol: ten hormon, nazywany „hormonem stresu”, naturalnie występuje w organizmie i pomaga radzić sobie z codziennymi wyzwaniami. Jednak w sytuacji przewlekłego stresu nadnercza produkują kortyzol nieustannie. Wysoki poziom kortyzolu wiąże się ze wzrostem ciśnienia tętniczego, pogorszeniem jakości kolagenu w skórze oraz większą skłonnością do zatrzymywania wody i magazynowania tłuszczu.
• Hormony tarczycy : odgrywają kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu metabolizmu podstawowego, między innymi w procesie lipolizy i rozkładzie cukru. W przypadku niedoczynności tarczycy lipoliza nie przebiega już prawidłowo i organizm zaczyna magazynować tłuszcz, co może sprzyjać pojawieniu się cellulitu.  

2- Dziedziczność

Wiele czynników sprzyjających pojawianiu się cellulitu ma charakter dziedziczny :

• Liczba, wielkość i rozmieszczenie adipocytów, które różnią się u poszczególnych osób
• Lipoliza, czyli zdolność zrazików tłuszczowych do opróżniania swojej zawartości
• Jakość tkanki łącznej
• Niewydolność żylno-limfatyczna

Wiek zazwyczaj wiąże się z nasileniem cellulitu. Z upływem lat obserwuje się różne zjawiska:

• Pogorszenie krążenia żylno-limfatycznego: naczynia stopniowo tracą napięcie i elastyczność, przez co cellulit staje się bardziej rozlany i ma tendencję do rozszerzania się na kolana, a nawet kostki – ryzyko jest większe, jeśli dana osoba już cierpi na niewydolność żylno-limfatyczną.
• Zmiana środowiska hormonalnego: okres okołomenopauzalny często wiąże się z hiperestrogenizmem, co skutkuje nasilonym magazynowaniem tłuszczu oraz spowolnieniem krążenia krwi i limfy. Przyrost cellulitu w tym czasie bywa znaczny. Następnie po menopauzie produkcja hormonów płciowych gwałtownie spada. Kobiety mają wtedy większą tendencję do odkładania tłuszczu w górnej części ciała. Cellulit może pojawić się na ramionach, w okolicy brzucha i na brzuchu.
• Zmniejszenie włóknienia: wraz z wiekiem organizm produkuje mniej kolagenu i elastyny (białek odpowiedzialnych za elastyczność i jędrność skóry). Ponieważ włókna sprężyste są rzadsze i cieńsze, cellulit włóknisty może się nieco zmniejszyć. Jednak spadek poziomu kolagenu powoduje także wiotczenie skóry, przez co efekt „skórki pomarańczowej” i miękkość skóry mogą być bardziej widoczne.

4- Niewydolność żylno-limfatyczna

Osoby cierpiące na niewydolność limfatyczną i słaby powrót żylny są szczególnie narażone na cellulit. Układ żylno-limfatyczny to rozległa sieć naczyń, która dostarcza komórkom, narządom i mięśniom składniki odżywcze, hormony, tlen i tłuszcze. Z kolei układ limfatyczny odprowadza nadmiar płynów i odpady do narządów wydalniczych. Kiedy jednak ten system nie działa prawidłowo, tkanki gromadzą wodę i toksyny (zatrzymywanie wody). Pod wpływem nacisku i stanu zapalnego skóra się odkształca. Pojawiają się nierówności.

5- Dieta

Niewłaściwe nawyki żywieniowe są jedną z głównych przyczyn cellulitu. Dieta zbyt bogata w sól (sprzyjającą zatrzymywaniu wody), tłuszcze nasycone i cukier (powodujący hiperinsulinemię i lipogenezę) sprzyja rozwojowi cellulitu. Ponadto jeśli ilość jedzenia przewyższa dzienne zapotrzebowanie energetyczne, organizm naturalnie magazynuje nadwyżkę, co prowadzi do przeciążenia adipocytów trójglicerydami, a w konsekwencji do pojawienia się cellulitu.

6- Siedzący tryb życia

Aktywność fizyczna jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Siedzący tryb życia sprzyja pojawianiu się cellulitu z kilku powodów:

• Sport – a w mniejszym stopniu po prostu ruch – pomaga wyrównać bilans energetyczny dzięki lipolizie. Im większe zapotrzebowanie energetyczne organizmu, tym mniejsza skłonność do rozwoju cellulitu.
• Rozwinięta masa mięśniowa zużywa dużo energii – a więc kalorii. Metabolizm podstawowy naturalnie „spala” więcej tłuszczu, a cellulit jest mniej widoczny.
• Ruch pobudza pompę żylną i krążenie limfatyczne, które są zaangażowane w powstawanie cellulitu. Z kolei bezruch (długie siedzenie lub stanie) powoduje zastój życiowych płynów, a nawet ucisk w pozycji siedzącej, co jest szczególnie niekorzystne dla organizmu i sprzyja cellulitowi. 

7- Palenie i alkohol

Palenie tytoniu i spożywanie alkoholu są szkodliwe dla zdrowia pod wieloma względami. Tytoń zaburza mikrokrążenie. Działa wazokonstrykcyjnie, czyli sprzyja zwężaniu naczyń krwionośnych. W efekcie utrudnia prawidłowe krążenie składników odżywczych w organizmie oraz odprowadzanie wody i produktów przemiany materii. Może więc sprzyjać powstawaniu cellulitu. Jeśli chodzi o alkohol, zawarty w nim cukier jest przekształcany przez wątrobę w tłuszcz – to puste kalorie, które są natychmiast magazynowane przez adipocyty.

8- Leczenie farmakologiczne

Niektóre terapie, takie jak hormonalna antykoncepcja (tabletki), leki przeciwhistaminowe czy kortykosteroidy, mogą zaburzać równowagę hormonalną i sprzyjać nasileniu cellulitu.

 Sposoby na cellulit