Rozstępy: przyczyny, zabiegi i rozwiązania

Czym są rozstępy?

Rozstępy to linijne zmiany skórne, częste u kobiet – dotyczą około 80% z nich. To cienkie i nieregularne prążki, które najczęściej są skutkiem zbyt dużego, zbyt nagłego i zbyt gwałtownego rozciągnięcia skóry. Elastyczna sieć skóry właściwej (dolnej warstwy skóry, znajdującej się między naskórkiem a tkanką podskórną), złożona z włókien kolagenowych i fibroblastów, ulega uszkodzeniu pod wpływem nagłości i intensywności rozciągania. W efekcie powstają rozstępy. Nie są one bliznami, lecz pęknięciami spowodowanymi mikrouszkodzeniami włókien kolagenu i elastyny.

Rodzaje rozstępów

1- Rozstępy zabarwione

W momencie pojawienia się rozstępy często (choć nie zawsze) mają wyraźny kolor. Skóra znajduje się w stanie zapalnym i w miejscu pęknięć przybiera czerwoną, a nawet fioletową barwę. Ten odcień bywa też określany jako purpurowy, a nawet sinoniebieski – mówi się wtedy o purpurowych lub niebieskich rozstępach. Kolor może robić wrażenie, jednak czerwone rozstępy nie są bolesne. Czerwony lub fioletowy kolor rozstępów w fazie zapalnej wynika z miejscowego rozszerzenia naczyń krwionośnych. Jeśli zmiany wyglądają nietypowo lub masz jakiekolwiek wątpliwości, skonsultuj się z lekarzem.

2- Białe rozstępy

Gdy faza zapalna minie, skóra rozpoczyna proces regeneracji. Tworzy nowe włókna elastyczne, aby zachować odpowiednią sprężystość. Jednak te „nowe włókna” będą cieńsze niż poprzednie. Taka tkanka naprawcza powoduje lekką depigmentację i spękany wygląd naskórka. Istniejące rozstępy tracą czerwonawy odcień na rzecz perłowobiałej barwy, będącej efektem gojenia. Niebolesne, miękkie w dotyku białe rozstępy nigdy nie znikają całkowicie. Można jednak poprawić ich wygląd.

Rozstępy a ciąża

Rozstępy a ciąża są ze sobą ściśle powiązane. W trakcie pierwszej ciąży 50 do 70% kobiet zauważa pojawienie się rozstępów, najczęściej w ostatnim trymestrze. Koncentrują się one na brzuchu, ale mogą też występować na innych obszarach ciała. Przyczyną jest kilka współwystępujących zjawisk.

1- Przyrost masy ciała

Ciąża oczywiście wiąże się z przyrostem masy ciała. Skóra na brzuchu jest przez kolejne miesiące poddawana stałemu i rosnącemu napięciu. Najczęściej skóra właściwa nie jest w stanie wytrzymać ciągłego rozciągania i włókna kolagenowe zaczynają pękać. Skutkiem są rozstępy na brzuchu. Jednak u części kobiet w ciąży wzrost masy ciała dotyczy również bioder i ud, co także może prowadzić do pojawienia się rozstępów. Na rozstępy narażona jest również pierś kobiet w ciąży i karmiących. Dzieje się tak, ponieważ:

• Skóra piersi jest naturalnie bardzo cienka i bardziej sucha niż na pozostałych partiach ciała.
• W czasie ciąży rozwijają się gruczoły piersiowe odpowiedzialne za produkcję mleka, a przewody mleczne się namnażają, co powoduje nagły, a czasem znaczny wzrost objętości piersi.
• Krążenie krwi i limfy nasila się, aby zapewnić gruczołom piersiowym optymalne funkcjonowanie, co również zwiększa objętość piersi i może wymagać od skóry większej elastyczności.

2- Burza hormonalna

Zmiany hormonalne związane z ciążą mają istotny wpływ na organizm. Produkcja hormonów znacznie się zmienia, aby zapewnić prawidłowy przebieg ciąży, porodu i laktacji. Wśród tych hormonów szczególną rolę odgrywa kortyzol: zarządzanie stresem, metabolizowanie pokarmów, regulacja ciśnienia krwi… Ciąża wywołuje wzrost kortyzolemii – o 50% wyższy niż norma, między 3^. a 9^. miesiącem. Jednak wzrost poziomu kortyzolu we krwi może powodować liczne niedogodności, w tym:

• Przyrost masy ciała w górnej części ciała (ramiona, klatka piersiowa, plecy, brzuch)
• Osłabienie skóry i naczyń włosowatych, z możliwością wystąpienia krwiaków, plamicy i rozstępów zapalnych na brzuchu, biodrach i piersiach

3- Możliwa suchość skóry

Ciąża bardzo zmienia charakter skóry. Niektóre kobiety zauważają zmianę pigmentacji twarzy (ostuda), inne zmagają się z łojotokiem, a jeszcze inne obserwują przesuszenie skóry. Uczucie ściągnięcia, swędzenie i szorstkość są objawami utraty nawilżenia skóry właściwej. Tymczasem suchość skóry u kobiet w ciąży może prowadzić do osłabienia naturalnej elastyczności skóry. Ta przejściowa kruchość może skutkować pękaniem włókien kolagenowych… a w konsekwencji rozstępami.

Przyczyny rozstępów

Jak już wiesz, ciąża jest jedną z głównych przyczyn rozstępów. Nie jest jednak jedyną.

1- Okres dojrzewania i pokwitanie

To kluczowy moment w życiu człowieka – dojrzewanie wiąże się z wieloma zmianami fizycznymi, które mogą sprzyjać pojawieniu się rozstępów zapalnych.

• Rozstępy wzrostowe: są powszechne i dotyczą zarówno chłopców (10%), jak i dziewcząt (25%). Wynikają z „braku synchronizacji” między wzrostem kości a elastycznością skóry. Skoki wzrostowe w okresie dojrzewania bywają szybkie i intensywne, przez co skóra nie nadąża. Efekt: pojawienie się rozstępów na określonych partiach ciała, gdzie włókna kolagenowe uległy uszkodzeniu. U chłopców często obserwuje się rozstępy w okolicy miednicy i odcinka lędźwiowego, natomiast u dziewcząt częściej dotyczą one piersi, bioder i ud.
• Zmiana sylwetki: u dziewcząt rozpoczęcie cyklu menstruacyjnego wiąże się ze zmianą budowy ciała: powiększeniem piersi, poszerzeniem miednicy i pogrubieniem ud. Jeśli te przemiany zachodzą zbyt gwałtownie, mogą pojawić się rozstępy.
• Wysoki poziom kortyzolu: jak wyjaśniono wcześniej, wysoki poziom kortyzolu i zmiany skórne są ze sobą powiązane. Tymczasem dojrzewanie, czyli okres burzy hormonalnej, często wiąże się z podwyższonym poziomem kortyzolu, co nasila utratę sprężystości skóry i sprzyja rozstępom.

2- Wahania masy ciała

Nagła utrata i przyrost masy ciała mogą być dużym obciążeniem dla skóry!

• Przyrost masy ciała: nadmierne i szybkie obciążenie skóry właściwej, wynikające z przyrostu masy ciała, może mieć niekorzystne konsekwencje, takie jak rozstępy. Fibroblasty nie są w stanie wytrzymać napięcia spowodowanego zwiększeniem objętości (większą ilością tkanki tłuszczowej). W rezultacie włókna elastyczne pękają.
• Utrata masy ciała: podczas drastycznej utraty wagi (spowodowanej ścisłą dietą lub chorobą) organizm doświadcza niedoborów, które wpływają na wszystkie narządy, w tym skórę. Nagłe osłabienie sprawia, że traci ona elastyczność. Ponadto napięcie, któremu skóra właściwa była „na co dzień” poddawana, nagle znika. To może wystarczyć, by doprowadzić do rozciągnięcia, a nawet rozstępów.

3- Hipertrofia mięśniowa

Rozstępy pojawiają się również przy intensywnym i szybkim wzroście masy mięśniowej. Przyczyną jest rozwój mięśni, który nagle rozciąga skórę. Ta czasami nie nadąża za tak niespodziewanym wzrostem mięśni. Włókna elastyczne pękają pod wpływem napięcia, tworząc rozstępy w szczególnie obciążonych miejscach. Niektóre aktywności sportowe szczególnie sprzyjają ich pojawianiu się: trening siłowy, kulturystyka, podnoszenie ciężarów, sporty o dużym obciążeniu. Dlatego u niektórych sportowców rozstępy mogą pojawić się na partiach zwykle rzadziej dotkniętych: ramiona i barki, klatka piersiowa, łydki.

4- Stres

Ludzkie ciało produkuje dwie substancje w odpowiedzi na stres i zagrożenie: adrenalinę i kortyzol. Adrenalina jest neuroprzekaźnikiem, który wpływa na rytm serca, ciśnienie krwi, rozszerzenie dróg oddechowych i układ nerwowy, aby zwiększyć gotowość organizmu do mechanizmów obronnych. Kortyzol, z kolei, jest hormonem produkowanym przez nadnercza stopniowo przez cały dzień. Stanowi odpowiedź organizmu na stresujące sytuacje codziennego życia – od zwykłej potrzeby wczesnego wstania po konieczność szybkiego zapamiętania dużej ilości informacji (pamięć krótkotrwała).

Co dzieje się wtedy, gdy mózg jest stale narażony na stres? Poziom kortyzolu gwałtownie rośnie. Skutki dla skóry są szczególnie niekorzystne: wysoki poziom kortyzolu we krwi może zaburzać właściwości skóry – na przykład powodując ścieńczenie tkanki łącznej (czyli słynnych włókien kolagenowych). Skóra staje się cieńsza i bardziej sucha, łatwo się odznacza i może ulegać głębszym zmianom. Wówczas pojawiają się rozstępy.

5- Leczenie farmakologiczne

• Kortykosteroidy: kortyzon jest często przepisywany jako leczenie przeciwzapalne (reumatyzm, alergie), w postaci doustnej, miejscowej lub iniekcyjnej. Kortykosteroidy nie są jednak pozbawione działań niepożądanych. Stosowane długotrwale mogą powodować znaczny przyrost masy ciała, zanik mięśni, osteoporozę i pogorszenie kondycji skóry, którego jednym z przejawów są rozstępy.
• Leczenie hormonalne: jak wspomniano wcześniej, hormony odgrywają kluczową rolę w jakości skóry. U kobiet stosowanie antykoncepcji hormonalnej opartej na estrogenach i/lub progesteronie albo hormonalnej terapii zastępczej w okresie menopauzy może niekorzystnie wpływać na skórę właściwą i prowadzić do pojawienia się rozstępów.

6- Zespół Cushinga

Zespół Cushinga, czyli „przewlekły hiperkortyzolizm”, to choroba nadnerczy – odpowiadających za wydzielanie kortyzolu do krwi. Choroba może mieć różne przyczyny: pochodzenie jatrogennne (zbyt długie i/lub zbyt duże przyjmowanie kortykosteroidów), guz, gruczolak. Zespół ten ma niekorzystne konsekwencje dla organizmu, a szczególnie dla skóry. U pacjentów obserwuje się niewyjaśnione siniaki, trądzik, ścieńczenie skóry właściwej oraz pojawienie się szerokich, purpurowych rozstępów. Rozstępy te lokalizują się przede wszystkim na brzuchu (brzuch, biodra, okolice nerek, czasem piersi) i często mają pionowy przebieg. Ich rozwój nasila się wskutek kompresji kręgów wywołanej chorobą.

Profilaktyka rozstępów

Zapobieganie powstawaniu rozstępów jest złożone, ponieważ bardzo często ma charakter losowy i pozostaje poza naszą kontrolą. Odpowiednie działania związane z higieną i stylem życia mogą jednak poprawić kondycję skóry i pomóc ograniczyć niektóre zmiany skórne.

1- Wybierz odpowiednio zbilansowaną dietę

Ważnymi składnikami skóry są włókna kolagenu oraz elastyny – dwóch białek budujących skórę właściwą. Odpowiednia i urozmaicona dieta pomaga przede wszystkim zapobiegać niedoborom.

• Witamina C (czyli kwas askorbinowy): przyczynia się do prawidłowego wytwarzania kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skóry. Znajduje się w świeżych produktach roślinnych, takich jak czarna porzeczka, pietruszka, kiwi, brokuły czy cytrusy.
• Witamina A (czyli retinol): pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry. Występuje głównie w wątrobie (dorsz, cielęcina, drób) oraz w produktach mlecznych (masło, śmietana, ser).
• Witamina B5 (czyli kwas pantotenowy): występuje w drożdżach piwnych, podrobach (zwłaszcza wątrobie), zarodkach pszenicy i niektórych serach (kozi ser typu crottin, camembert).
• Miedź: ten pierwiastek śladowy przyczynia się do prawidłowej pigmentacji skóry. Znajduje się w podrobach, kakao, suszonych owocach i owocach morza.
• Krzem: występuje w kościach i tkankach łącznych. Znajduje się w pełnych ziarnach oraz w niektórych produktach odwodnionych (dodatkach), takich jak zupy instant czy kawa liofilizowana.
• Cynk: ten pierwiastek śladowy pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry. Znajduje się w mięsie (wątroba, wołowina), ostrygach, pełnych ziarnach, kakao oraz orzechach (nerkowce, orzeszki piniowe, pekany).
• Witamina E (czyli tokoferol): pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Występuje w naturalnych olejach roślinnych (słonecznikowy, rzepakowy, oliwa z oliwek), orzechach i nasionach (migdały, orzechy włoskie, laskowe), suszonych owocach (śliwki, morele), awokado oraz w owocach morza i tłustych rybach.

2- Nawilżaj organizm i skórę

Dobre nawodnienie to najważniejszy sprzymierzeniec pięknej skóry i dobrego samopoczucia. Aby zapobiegać pojawianiu się rozstępów, warto zadbać o:

• Nawodnienie organizmu: picie wody, niegazowanej lub gazowanej, w ilości od 1,5 do 2 litrów dziennie, pozostaje najlepszym sposobem na nawodnienie. Świetnymi opcjami są także herbatki ziołowe, świeżo wyciskane soki, mleko, buliony i zupy.
• Nawilżenie skóry: skóra zawiera od 20% do 30% wody. To pokazuje, jak ważne jest nawilżenie. Stosowanie odżywczych kosmetyków, które pomagają zachować film hydrolipidowy skóry, to dobry sposób, by o nią zadbać i wspierać profilaktykę rozstępów. Niektóre naturalne składniki są szczególnie cenione w pielęgnacji skóry, takie jak masła roślinne (kakaowe, shea) oraz naturalne oleje roślinne (jojoba, oliwa z oliwek, migdałowy, arganowy, awokado…).

3- Uprawiaj aktywność fizyczną

Niektóre sporty mogą niekorzystnie wpływać na skórę, jeśli szczególnie obciążają określoną partię ciała i/lub szybko powodują przyrost masy mięśniowej. Mimo to aktywność fizyczna ma ważne miejsce w stylu życia, który sprzyja dbaniu o skórę. Sport pomaga przede wszystkim utrzymać stabilną wagę i lepiej radzić sobie ze stresem. Warto wybierać łagodniejsze formy aktywności, ponieważ pozwalają harmonijnie rozwijać mięśnie bez nadmiernego obciążania skóry.

4- Inne wskazówki

Na koniec warto:

• Kontrolować masę ciała poprzez zbilansowaną dietę i unikanie cukrów, tłuszczów nasyconych oraz alkoholu. Jak wspomniano wcześniej, wahania masy ciała są jedną z przyczyn rozstępów.
• Skonsultować się z lekarzem w przypadku podejrzenia choroby lub niedopasowania leczenia, które może sprzyjać rozstępom.
• Skonsultować się z endokrynologiem jeśli podejrzewa się zaburzenia hormonalne.

Leczenie rozstępów

Stosowanie szeregu działań związanych z higieną i stylem życia, aby zapobiegać pojawianiu się rozstępów, jest zdecydowanie zalecane. Jednak powstawanie rozstępów jest zjawiskiem nieprzewidywalnym i często nieuniknionym, mimo starań. Gdy już się pojawią, rozstępy nigdy nie znikają całkowicie. Można jednak poprawić ich wygląd. Pielęgnacja lepiej sprawdza się w przypadku świeżych rozstępów (czerwonych) niż rozstępów zanikowych (białych).

1- Rozwiązania techniczne

Medycyna estetyczna i dermatologia szczególnie mocno zajęły się tematem rozstępów. Te zmiany skórne są bowiem źródłem kompleksów u wielu osób. Dlatego na przestrzeni lat rozwinęło się wiele technik. Ich celem jest:

• Pobudzenie produkcji kolagenu
  • Iniekcje osocza (czyli PRP) stymulują komórki macierzyste skóry właściwej odpowiedzialne za produkcję kolagenu.
  • Karboksyterapia (wstrzykiwanie sterylnego medycznego dwutlenku węgla) ma na celu wspieranie gojenia i odnowy tkanek.
  • Mikronakłuwanie to mało inwazyjny zabieg polegający na przesuwaniu po skórze wałka z drobnymi igiełkami. Wnikają one w skórę właściwą i tworzą mikroperforacje. Proces gojenia sprzyja produkcji kolagenu.
  • Istnieją różne procedury wykorzystujące laser, których celem jest pobudzenie regeneracji skóry właściwej.
  • Zabieg z użyciem lampy LED ma na celu poprawę napięcia fibroblastów odpowiedzialnych za wytwarzanie włókien elastycznych skóry właściwej.
  • Radiofrekwencja jest również techniką stymulacji fibroblastów poprzez emisję równomiernego ciepła.
• Wygładzenie naskórka
  • Peeling mechaniczny (czyli dermabrazja) lub chemiczny polega na usunięciu martwych komórek skóry (przez złuszczanie lub proces chemiczny), aby wygładzić jej powierzchnię i pobudzić odnowę komórkową zarówno na powierzchni (naskórek), jak i w głębi (skóra właściwa).
  • Chirurgia estetyczna i rekonstrukcyjna jest przeznaczona tylko dla niektórych rodzajów rozstępów. Możliwe zabiegi to plastyka brzucha, zwłaszcza przy rozstępach po ciąży, oraz usunięcie skóry z kończyn (ramiona, uda) – tylko wtedy, gdy jakość i ilość nadmiaru skóry zostaną uznane za odpowiednie.

2- Rozwiązania farmakologiczne

Niektóre leki mogą być przepisywane jako profilaktyczne lub wspomagające rozwiązanie w pielęgnacji rozstępów. Kwas hialuronowy i kwas retinowy to najczęściej stosowane substancje. Aby z nich skorzystać, koniecznie należy skonsultować się z lekarzem lub dermatologiem. Specjalista będzie w stanie ocenić stan rozstępów. Każde leczenie może bowiem wiązać się z działaniami niepożądanymi.

3- Rozwiązania kosmetyczne

Wreszcie kosmetyki mogą pomóc zmniejszyć widoczność spękanej struktury skóry w miejscach rozstępów i poprawić kondycję naskórka dzięki jej odżywieniu. Dlatego skład stosowanych produktów pozostaje kluczowym kryterium wyboru. Naturalne oleje roślinne oraz olejki eteryczne (z wyjątkiem kobiet w ciąży i karmiących piersią, ponieważ niektóre są przeciwwskazane) to cenne składniki, które warto wziąć pod uwagę.

Najlepszą opcją pozostaje regularne stosowanie rutyny na rozstępy, aby zadbać o skórę:

• Delikatny peeling miejsc dotkniętych rozstępami, aby usunąć martwe komórki naskórka i wygładzić strukturę skóry.
• Bogaty krem, który dostarcza skórze nawilżenia.
• Pielęgnacyjny olejek (mieszanka odżywczych olejów), stosowany podczas regularnego masażu, aby odżywić skórę i zadbać o jej film hydrolipidowy.

Doświadczenia Lili z naszymi produktami na rozstępy

Odkryj zdjęcie oraz opinię Lili o naszej rutynie po 1 miesiącu stosowania naszych produktów na rozstępy (to jej osobiste doświadczenie – każda skóra reaguje na swój sposób):

„Jeśli na zmiany trzeba trochę poczekać, nie martwcie się, dziewczyny. Każda kobieta jest inna, każde ciało reaguje inaczej i we własnym tempie. Rozstępy (zwłaszcza białe) potrzebują dużo czasu, by stały się mniej widoczne. Dlatego się nie poddawajcie i regularnie stosujcie się do naszych wskazówek!”

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego rozstępy swędzą?

Swędzenie może towarzyszyć suchej lub rozciągniętej skórze, ale może mieć też inne przyczyny. Jeśli się utrzymuje, jest silne lub cię niepokoi, jak najszybciej skonsultuj się z lekarzem lub innym specjalistą.

Czy rozstępy bolą?

Z zasady nie. Nawet czerwone lub fioletowe rozstępy nie są bolesne, a białe rozstępy są miękkie w dotyku. Jeśli odczuwasz ból, skonsultuj się z lekarzem lub innym specjalistą.

Czym są rozstępy w skrócie?

Rozstęp to podłużna, linijna zmiana skórna. Powstaje wskutek mikrouszkodzeń włókien kolagenu i elastyny w skórze właściwej, gdy skóra zostaje rozciągnięta zbyt mocno lub zbyt gwałtownie. Początkowo rozstępy są czerwone lub fioletowe, a z czasem stają się perłowobiałe.

Jakie są najczęstsze przyczyny rozstępów?

Ciąża to częsta przyczyna, ale nie jedyna. Rozstępy mogą pojawić się także w okresie dojrzewania, przy wahaniach masy ciała, szybkim przyroście masy mięśniowej, pod wpływem stresu, niektórych leków (kortykosteroidy, leczenie hormonalne) lub w przebiegu zespołu Cushinga. W sprawach medycznych skonsultuj się z lekarzem.

Czy rozstępy mogą zniknąć?

Gdy już się pojawią, rozstępy nigdy nie znikają całkowicie, ale można sprawić, że będą mniej widoczne. Pielęgnacja lepiej sprawdza się w przypadku świeżych, czerwonych rozstępów niż białych.

Powiązane artykuły

• Rozstępy związane z utratą wagi
• Rozstępy na czarnej lub mieszanej skórze: co warto wiedzieć
• Rozstępy: przepis na domowy krem do ciała
• CelluBlue Body Challenge – Dzień 28
• CelluBlue Body Challenge – Dzień 6
• Wyzwanie Summer: Dzień 5

Przydatne kategorie: Wszystko o rozstępach, Rozstępy.