Od kilku lat gluten jest uznawany za jednego z wrogów naszego dobrostanu. Miałby odpowiadać za różnego rodzaju problemy zdrowotne. Najnowsze twierdzenie głosi, że może nasilać cellulit. Czy to stwierdzenie jest uzasadnione?
Czym jest gluten?
Gluten to lepka substancja, będąca mieszaniną białek, naturalnie obecną w niektórych zbożach – pszenicy, jęczmieniu, życie czy orkiszu. Ujawnia się szczególnie podczas procesu przetwarzania zbóż na mąkę, a następnie na ciasto (do produkcji chleba, makaronu itp.). Ponadto dziś często dodaje się go do niektórych przemysłowo przetworzonych produktów spożywczych, ponieważ nadaje żywności wiele pożądanych cech, zarówno pod względem trwałości, jak i konsystencji.
Jakie problemy zdrowotne są związane z glutenem?
Od kilku lat, pod wpływem niektórych celebrytów, gluten jest demonizowany. Rzekomo miałby być przyczyną wielu problemów zdrowotnych i wywoływać rozmaite objawy – od zwykłego zmęczenia po poważniejsze dolegliwości. Jak jest naprawdę?
1- Choroby związane z glutenem
W rzeczywistości istnieją 4 choroby związane z glutenem:
- celiakia, nazywana również nietolerancją
- ataksja glutenowa, która wpływa na układ nerwowy
- opryszczkowate zapalenie skóry, schorzenie skórne
- alergia na pszenicę, czyli klasyczna alergia
Można też wspomnieć o jeszcze jednej, choć jej istnienie nadal bywa kwestionowane przez naukę: nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCNG). Nie potrafi się jej jednoznacznie diagnozować, dlatego osoby deklarujące, że na nią cierpią, często diagnozują się same.
2- Objawy
A co z objawami chorób związanych z glutenem? Można je podzielić następująco:
- objawy żołądkowo-jelitowe takie jak wzdęcia, bóle brzucha, zaburzenia wypróżniania, gazy, nudności…;
- problemy związane z nieprawidłowym wchłanianiem składników odżywczych, takie jak niedobory, utrata masy ciała, zmęczenie… ;
- zaburzenia neurologiczne od zwykłej migreny (w przypadku nietolerancji lub nadwrażliwości) po upadki, drżenia i trudności w mówieniu (w przypadku ataksji) ;
- problemy skórne, takie jak zmiany i pęcherze (w przypadku dermatitis herpetiformis), zaczerwienienie i swędzenie (w przypadku nadwrażliwości) ;
- wyraźna reakcja alergiczna, z zaczerwienieniem i obrzękiem, dusznością, tachykardią, a nawet utratą przytomności (w przypadku alergii na pszenicę) ;
- inne objawy związane z nadwrażliwością, takie jak bóle mięśni, mrowienie, zaburzenia oddechowe …
Czy gluten wpływa na cellulit?
Wraz z modą na „no glu” lista objawów kojarzonych z nadwrażliwością na gluten stale się wydłuża. Białku temu przypisuje się więc odpowiedzialność za zaburzenia nastroju i zachowania, tłumaczy nim wszelkie zespoły zapalne, a nawet twierdzi, że może nasilać cellulit, zwiększając retencję wody. Retencja wody jest rzeczywiście jednym ze składników cellulitu. Wynika z nadmiernego gromadzenia się wody i toksyn w tkankach, często spowodowanego niewydolnością żylno-limfatyczną. Jest typowa dla tzw. cellulitu wodnego.
Czy gluten mógłby więc „odżywiać” cellulit? Obecnie nic nie potwierdza, że to prawda, i żadne rzetelne badanie naukowe nie wykazało związku przyczynowo-skutkowego między jednym a drugim. Wyjątki dotyczą jedynie:
- alergii na pszenicę, która może rzeczywiście prowadzić do miejscowych obrzęków, ale są one jednym z klasycznych objawów reakcji alergicznej (rozszerzenie naczyń prowadzące do gorszego krążenia, a więc retencji wody) ;
- nietolerancji glutenu, która może powodować przejściowe zatrzymanie wody, głównie w jelitach, związane z fermentacją, będącą przyczyną wzdęć i biegunek.
Jakie produkty wybierać, by ograniczyć cellulit?
Cellulit, jako zjawisko o wielu przyczynach, może reagować na zmiany w diecie. Wiadomo bowiem, że tłuste i/lub wysoko przetworzone produkty, cukier i sól sprzyjają jego powstawaniu. Aby ograniczyć cellulit, lepiej postawić na zdrową dietę złożoną z:
- chudych białek pochodzenia zwierzęcego (białe mięso, ryby, jaja) lub roślinnego (rośliny strączkowe), by odżywiać mięśnie kosztem tkanki tłuszczowej ;
- owoców i warzyw w każdym posiłku, zwłaszcza ze względu na ich bogactwo w błonnik, antyoksydanty i potas wspierający ograniczenie retencji wody ;
- węglowodanów złożonych o niskim IG, niezależnie od tego, czy są to zboża, pseudozboża, rośliny strączkowe czy warzywa korzeniowe ;
- chudych produktów mlecznych, zwłaszcza jogurtów, lekkostrawnych ;
- dobrych tłuszczów, obecnych m.in. w awokado, tłustych rybach czy orzechach i nasionach.
Jeśli uważasz, że możesz być wrażliwa(-y) lub nietolerancyjna(-y) na gluten, lepiej unikać tzw. „prawdziwych” zbóż (orkisz, pszenica miękka i twarda, kamut, jęczmień, żyto) i wybierać ryż, owies, komosę ryżową, grykę lub amarantus.
Na koniec warto pamiętać o odpowiednim nawodnieniu, przede wszystkim wodą, oraz o piciu herbaty i naparów ziołowych wspierających drenaż. Uważaj na kawę, jeśli Twoje jelita są wrażliwe.