Cellulit występuje w trzech formach: tłuszczowej, włóknistej i wodnej. Ta ostatnia forma, nazywana również cellulitem obrzękowym lub hydrolipodystrofią, jest związana z retencją wody. Aby lepiej zrozumieć to zjawisko, w tym artykule wyjaśnimy, czym jest retencja wody. Jakie są jej przyczyny? Jak wpływa na pojawienie się cellulitu? Jak sprawdzić, czy ten problem Cię dotyczy, i wreszcie — jak go ograniczyć?
Czym jest retencja wody?
„Retencja” jest definiowana w słowniku jako „nadmierne gromadzenie się w organizmie substancji, które normalnie powinny zostać usunięte”. Medycznym terminem określającym to zjawisko jest „obrzęk”. Obrzęk oznacza „opuchnięcie tkanki spowodowane nagromadzeniem płynu, który przenika do różnych tkanek. Obrzęk najczęściej obserwuje się na dłoniach, rękach, stopach, kostkach i nogach”. Retencja wody to więc nadmierne gromadzenie się wody, a szerzej — płynów, w organizmie.[1]
Zazwyczaj woda stanowi około 65% naszej całkowitej masy ciała, jednak u osób dotkniętych retencją wody ten odsetek może znacząco wzrosnąć. Organizm jest bowiem naturalnie zaprogramowany, by na bieżąco usuwać wodę, a nie ją magazynować. Woda pochodzi z pożywienia i jest usuwana dzięki różnym wydzielinom organizmu (mocz, pot, oddychanie…). Średnio każdego dnia wydalamy 2,5 litra wody: z moczem (1 litr), potem (75 centylitrów), oddechem (50 centylitrów) i kałem (100 mililitrów). Specjaliści ds. zdrowia szacują, że w typowych warunkach, czyli przy umiarkowanym klimacie i przeciętnej aktywności fizycznej, osoba dorosła powinna wypijać 1,5 litra wody dziennie. Pozostały litr potrzebny do zachowania równowagi między wodą przyjmowaną a wydalaną pochodzi z pożywienia.
W organizmie nieobjętym retencją wody wchłonięta woda pokonuje następującą drogę: po dostaniu się do jelit jest albo bezpośrednio wydalana z kałem, albo wchłaniana przez komórkę ściany jelita. Następnie trafia do krwi, a potem do wątroby. Tam zostaje wchłonięta przez wątrobę lub kontynuuje swoją drogę we krwi. W tym momencie woda może zostać przejęta przez komórkę naszego ciała albo dotrzeć do nerek i zostać wydalona z moczem.[2]
Jeśli woda trafia do komórki, system ciśnień pozwala jej następnie z niej wydostać się i wrócić do krwi lub układu limfatycznego, aby została usunięta. Jednak u osób skłonnych do retencji to ciśnienie nie jest wystarczające: woda opuszcza komórkę, ale zalega w otaczającej tkance i nie zostaje wydalona — mówimy wtedy o retencji wody. Zwykle, ze względu na grawitację, zjawisko to dotyczy dolnych partii ciała: stóp, kostek i łydek. Jednak w niektórych przypadkach obrzęki mogą tworzyć się we wszystkich tkankach organizmu.
Jakie są przyczyny retencji wody?
Retencja wody nie zawsze jest zjawiskiem trwałym. Niektóre osoby są dotknięte nim sporadycznie — na przykład po zbyt długim pozostawaniu w tej samej pozycji, siedzącej lub stojącej, albo podczas upałów. W takich przypadkach zazwyczaj wystarczy zmienić pozycję, uruchomić mięśnie lub unikać wysokiej temperatury, aby woda została usunięta.
Istnieją jednak inne czynniki wyjaśniające długotrwałą retencję wody[3]:
- Niewydolność żylna: żyły nie są już w stanie prawidłowo transportować krwi ku górze
- Nieprawidłowo działający układ limfatyczny: ten układ, równoległy do układu krwionośnego, normalnie wchłania nadmiar zalegających płynów
- Zwiększona kruchość naczyń krwionośnych: jeśli ściany naczyń stają się zbyt cienkie, woda może przez nie przenikać i trafiać do tkanek
- Wahania hormonalne: okres dojrzewania, ciąża, menopauza, stosowanie antykoncepcji hormonalnej… To dlatego retencja wody dotyczy głównie kobiet
- Choroby serca, nerek i płuc
- Przyjmowanie niektórych leków, zwłaszcza stosowanych w leczeniu nadciśnienia
- Dieta zbyt bogata w sól: sól jest bowiem znana z tego, że zatrzymuje wodę w tkankach
- Nadwaga: tłuszcz zmagazynowany w adipocytach zaburza prawidłowe działanie układu krwionośnego i limfatycznego oraz utrudnia usuwanie płynów
- Brak aktywności fizycznej: aktywność fizyczna pomaga usuwać wodę oraz pobudza układ krwionośny i limfatyczny, przyspieszając krążenie
Jak retencja wody wpływa na pojawienie się cellulitu?
Jak widzieliśmy wcześniej, retencja wody to nagromadzenie wody w tkankach wynikające z problemu z naturalnym usuwaniem jej przez układ krwionośny i limfatyczny. Gdy woda gromadzi się przez dłuższy czas, tkanki puchną i stopniowo uciskają naczynia krwionośne oraz limfatyczne. Powstaje błędne koło: układ krwionośny i limfatyczny mają jeszcze większą trudność z odprowadzaniem płynów, które zaczynają gromadzić się coraz bardziej. Powodując obrzęk tkanek, woda wywołuje nierówny efekt na powierzchni skóry, czyli słynną „skórkę pomarańczową”!
Ten typ cellulitu jest miękki i niebolesny, a występuje głównie na łydkach i kostkach. Warto jednak zaznaczyć, że ten cellulit wodny często współwystępuje z cellulitem tłuszczowym, czyli związanym z nadmiarem tłuszczu w adipocytach. Powiększone przez tłuszcz adipocyty sprzyjają bowiem zastojowi wody w tkankach, zaburzając krążenie krwi i limfy. Skupiska adipocytów połączone z obrzękiem tkanek między komórkami nasilają pofałdowany wygląd powierzchni skóry. Jeśli występują oba te typy cellulitu, mówimy wtedy o cellulicie „mieszanym”.
Jak sprawdzić, czy masz retencję wody?
Retencja wody to częste zjawisko, szczególnie u kobiet. Może być przejściowa lub trwała. Oto główne objawy, które mogą wskazywać na retencję wody:
- Nagły i niewyjaśniony przyrost masy ciała : retencja wody może spowodować wzrost masy ciała nawet o 2 kilogramy w ciągu 24 godzin
- Obrzęki w okolicy nóg lub czasem całego ciała
- Uczucie sztywności, drętwienia lub ciężkości w nogach
- Miękki, niebolesny cellulit, często zlokalizowany w dolnych partiach ciała
- Swędzenie i jaśniejsza skóra
- Ślady, które pozostają na skórze po naciśnięciu zajętych obszarów
Objawy te mogą występować razem lub osobno i pojawić się w każdym wieku.
Jak ograniczyć retencję wody?
Jeśli retencja wody ma charakter przejściowy, wystarczy zidentyfikować jej przyczynę, aby sobie z nią poradzić. Na przykład, jeśli pojawia się podczas przebywania w zbyt gorącym otoczeniu, chłodny prysznic pomoże ją ograniczyć. Jeśli retencja wody występuje po kilku godzinach spędzonych w tej samej pozycji, wystarczy pobudzić mięśnie, aby poczuć ulgę.
Jeśli natomiast retencja wody jest stała, wywołuje nieprzyjemne odczucia i sprzyja pojawieniu się cellulitu wodnego, trzeba zająć się jej przyczynami dogłębnie, aby skutecznie ją ograniczyć:
- Pij odpowiednią ilość wody: wbrew temu, co mogłoby się wydawać, zbyt mała ilość płynów może zaburzać prawidłowe działanie układu krwionośnego i limfatycznego oraz prowadzić do gromadzenia się płynów w tkankach.
- Stosuj dietę ubogą w sól i cukry: sód zawarty w soli skłania organizm do zatrzymywania wody, a cukry podnoszą poziom insuliny we krwi, co również sprzyja retencji.
- Stosuj masaż palper-rouler: ten rodzaj masażu pomaga poprawić krążenie krwi i limfy, rozbijając nagromadzone złogi tłuszczowe uciskające naczynia. Dzięki temu zalegająca woda może być naturalnie usuwana, a cellulit wodny może się zmniejszyć. Aby skutecznie wykonać palper-rouler, możesz skorzystać z Metody Cellublue z bańką, która dzięki efektowi zasysania wiernie odtwarza działanie tego masażu.
- Przyjmuj odpowiednią pozycję: ze względu na grawitację woda ma tendencję do zalegania w dolnych partiach ciała. Aby pomóc organizmowi ją usuwać, warto codziennie unosić nogi na kilka minut.
- Spożywaj produkty o działaniu moczopędnym i wspierające naczynia żylne[4]: produkty o działaniu moczopędnym są cenione za swoje właściwości wspierające przy retencji wody. Dzięki swojemu składowi odżywczemu pomagają organizmowi lepiej usuwać płyny. Produkty wspierające napięcie naczyń krwionośnych poprawiają z kolei tonus naczyń. Pomagają też pobudzić prawidłowe krążenie, a więc usuwać więcej wody zalegającej w tkankach. Wśród takich składników można wymienić m.in. akację, czerwoną winorośl, zieloną herbatę, guaranę, karczocha, ogonki wiśni czy bromelainę zawartą w ananasie. Składniki te często występują w formie płynnych drenaży i kapsułek. Dzięki temu ich stosowanie jest łatwiejsze, jak w przypadku Gélules Anti-Cellulite i Draineur Anti-Cellulite.
- Uprawiaj sport: regularna aktywność fizyczna sprzyja powrotowi żylnemu, krążeniu płynów w organizmie i ich usuwaniu. Jeśli dotyczy Cię retencja wody, nie zaleca się sportów o dużej intensywności uderzeń. Mogą one bowiem uciskać naczynia (np. aerobik, step, tenis…). Natomiast sporty wytrzymałościowe o niskim obciążeniu, takie jak jazda na rowerze, pływanie czy szybki marsz, są świetnym wyborem.
Warto wiedzieć: jeśli mimo wszystkich tych rozwiązań retencja wody nie zmniejsza się lub nie ustępuje, zalecamy konsultację z lekarzem, który pomoże zidentyfikować źródło problemu i w razie potrzeby zaproponuje odpowiednie leczenie.
[1] NHS CHOICES. Oedema (2016): http://www.nhs.uk/conditions/oedema/Pages/Introduction.aspx
[2] Ciało ludzkie: budowa i funkcje (2000) – C. Brooker
[3] Humanis (2016) – Retencja wody: definicja i przyczyny
[4] Mechanisms of Disease – Chronic Venous Disease (2006) – John J. Bergan