Wzdęcia to uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, które może być krępujące i bolesne. Należą do najczęściej występujących dolegliwości układu pokarmowego. Nauka wskazuje kilka możliwych wyjaśnień problemu wzdęć brzusznych. Oto przegląd najczęstszych przyczyn, ich mechanizmów oraz rozwiązań pozwalających zmniejszyć wzdęcia.
Wzdęcia – czym są?
Mówimy o wzdęciach, ponieważ zazwyczaj odczucie to wiąże się z obecnością powietrza w brzuchu lub gazów w przewodzie pokarmowym. W rzeczywistości jest to dyskomfort trawienny mogący wynikać ze złych nawyków żywieniowych, nieprawidłowego trawienia pokarmów lub stresu. Powoduje łagodny lub intensywny dyskomfort oraz bóle brzucha. Wzdęcia brzuszne mogą szybko stać się uciążliwe w codziennym życiu.
Osoby cierpiące na wzdęcia odczuwają dyskomfort w jamie brzusznej oraz nieustającą potrzebę odbijania lub puszczania gazów. Wzdęcia często wiążą się z pokarmami, które fermentują, ponieważ organizm ma trudność z ich strawieniem. Niektórym wzdęciom mogą towarzyszyć bóle brzucha (1). Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, przeczytaj też nasze wskazówki, na wypadek wzdętego brzucha.
Objawy wzdęć
Uczucie dyskomfortu może być odczuwalne w okolicy żołądka, nieco niżej – w jelicie cienkim i okrężnicy – lub po bokach. Te dolegliwości brzuszne, które dotykają kobiety dwa razy częściej niż mężczyzn, mogą niekiedy utrzymywać się przez kilka godzin bez wyraźnej ulgi.
Główne objawy wzdęć to:
- bóle brzucha
- zgaga
- Zatrzymanie wody w okolicach brzucha: przyczyny i porady
- nadmierne gazy lub wiatry
- częste odbijanie
- zaparcia i/lub biegunka
- bulgotanie lub odgłosy jelitowe
Wzdęcia są najczęściej łagodne i przemijające. Jeśli jednak objawy utrzymują się lub nasilają, wizyta u lekarza pozwoli ustalić przyczynę dolegliwości i zaproponować odpowiednie leczenie.
Alergia lub nietolerancja pokarmowa na gluten bądź laktozę mogłaby na przykład wyjaśniać te objawy.
Jakie są przyczyny wzdęć?
Wzdęcia pojawiają się często po posiłku, gdy dochodzi do połknięcia powietrza. Sytuację tę może tłumaczyć zbyt szybkie jedzenie lub spożywanie produktów sprzyjających wzdęciom, takich jak napoje gazowane czy tłuste potrawy.
Wzdęcia nie pojawiają się jednak wyłącznie po zbyt obfitym posiłku (2). Zjawisko powietrza w brzuchu wynika również z niepełnego lub nieprawidłowego rozkładu spożytych pokarmów. Dysfunkcja powstała w przewodzie pokarmowym wytwarza gazy gromadzące się w żołądku i jelitach, zamieniając brzuch w nadmuchany balon.
Przyczyny wzdęć mogą być zatem następujące:
Stres i lęk
Jelito jest narządem wyścielonym komórkami nerwowymi bardzo wrażliwymi na lęk wywołany stresem. Jego funkcjonowanie łatwo się rozregulowuje wraz ze zmianami naszego nastroju. W chwilach silnego stresu przewód pokarmowy nie jest wystarczająco ukrwiony, co spowalnia trawienie. Spowolnione trawienie to trawienie nieefektywne – resztki pokarmowe fermentują w jelitach i wytwarzają gazy. W takich momentach mamy też tendencję do sięgania po alkohol lub żucia gumy, co nie sprzyja zdrowiu układu pokarmowego. Najlepiej znaleźć dobre sposoby na radzenie sobie ze stresem poprzez relaksację lub aktywność fizyczną.
Niektóre pokarmy powodujące wzdęcia
Gastroenterolodzy i dietetycy są zgodni, że niektóre pokarmy trawią się łatwiej niż inne. Pewne warzywa mogą powodować wzdęcia brzucha – na przykład kalafior, brukselka, fasola biała i inne rośliny strączkowe. Wśród owoców warto wymienić wiśnie, gruszki, daktyle… Owoce te mają wysoką zawartość fruktozy, cukru, który nie zawsze jest dobrze trawiony. Laktoza zawarta w produktach mlecznych również nie zawsze jest prawidłowo przyswajana.
Jedzenie zbyt szybko
Jedząc zbyt szybko, często połykamy powietrze, które trafia do jamy brzusznej – brzuch się wzdyma, powodując uczucie dyskomfortu.
Napoje gazowane
Napoje gazowane mogą wydawać się bardzo orzeźwiające, jednak zawarty w nich dwutlenek węgla jest źródłem wzdęć. Bąbelki w tych napojach rozszerzają się i powodują wzdęcie brzucha.
Niestrawność
Niestrawność to dyskomfort lub ból w żołądku spowodowany nadmiernym spożyciem jedzenia. Może się też pojawić po łagodnej infekcji lub po zażyciu leków drażniących żołądek.
Zaparcia
Zaparciom często towarzyszą wzdęcia. Mogą być spowodowane zaburzeniami jelitowymi, niedoborami witamin i błonnika, odwodnieniem, nietolerancją pokarmową, ciążą…
Zatrzymanie wody
Zatrzymanie wody powoduje wzdęcie brzucha, gdy dotyczy żołądka lub jelit, i objawia się obrzękiem. W przypadku zatrzymania wody wzdęcia mogą być wywołane nadmiernym spożyciem słonych pokarmów.
Gumy do żucia
Gum do żucia należy również unikać, ponieważ zmuszają układ trawienny do pracy na biegu jałowym. Skutkiem jest gromadzenie się powietrza w przewodzie pokarmowym.
Choroby
W rzadkich przypadkach wzdęcia brzuszne mogą być konsekwencją przewlekłych zaburzeń jelitowych lub poważnych chorób, takich jak endometrioza, choroba Crohna, kamica żółciowa, rak żołądka lub jelit… (3) W takim przypadku skonsultuj się z lekarzem.
Co robić na wzdęcia?
Wybieraj odpowiednie pokarmy
Gdy pojawią się wzdęcia, postaw na proste posiłki z produktów, które dobrze trawisz. Pomysłów nie brakuje: karczoch, sałata, koper włoski, ananas, melon, truskawka, szparag, kiwi, awokado, winogrona, malina i wiele innych. Wśród produktów skrobiowych polecane są: quinoa, brązowy ryż, żyto, bulgur.
Unikaj tłustych, słodkich potraw i słodzików
Unikaj tłustych dań, potraw bardzo słodkich lub zawierających słodziki. Te sztuczne substancje o właściwościach słodzących zawierają fruktozę, która w połączeniu z fermentującymi pokarmami może spowalniać trawienie i powodować wzdęcia.
Postaw na herbatę
Po posiłku możesz potraktować filiżankę herbaty jako chwilę przerwy i odpoczynku. Wypij ją 30 minut po posiłku, w spokoju.
Jeśli lubisz herbatę, możesz poznać herbatę Cellublue przedstawioną poniżej. W jej składzie znajdziesz między innymi wiązówkę błotną i miętę pieprzową.
Popołudniowa herbata zamiast kawy
- Zielona herbata wnosi roślinną nutę, a mate nutę ziołową
- Guarana pomaga zmniejszyć zmęczenie
- Skórki pomarańczy i cytryny nadają zapach, bez żadnych dodanych aromatów
Wypracuj dobre nawyki żywieniowe
Nawyki żywieniowe i sposób jedzenia mają bezpośredni wpływ na trawienie. Zaleca się pozostawanie przy stole przez co najmniej dwadzieścia minut i spokojne przeżuwanie każdego kęsa, delektując się smakami. Owoce możesz jeść na deser lub pół godziny przed posiłkiem – tak, jak ci odpowiada. Unikaj rozmów przy stole – nadmierne połykanie powietrza powoduje aerofagię. Najlepiej jeść w spokojnej i zrelaksowanej atmosferze.
Wykonuj masaż brzucha
Niektóre osoby lubią masaż brzucha. W jednym z badań przyglądano się schematowi 15 minut masażu brzucha 2 razy dziennie przez 3 dni oraz subiektywnemu odczuciu wzdęcia (4). Jeśli dyskomfort się utrzymuje, skonsultuj się z lekarzem lub innym specjalistą.
Unikaj siedzącego trybu życia
Ciało, które za mało się rusza, sprzyja leniwej pracy jelit. Siedzący tryb życia spowalnia perystaltykę. Regularna aktywność fizyczna należy do nawyków często zalecanych dla komfortu trawiennego.
Źródła i odniesienia
(1) Agrawal, A. and Whorwell, P. J. (2008), Review article: abdominal bloating and distension in functional gastrointestinal disorders – epidemiology and exploration of possible mechanisms. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 27: 2-10. doi:10.1111/j.1365-2036.2007.03549.x
(2), et al, Prevalence and risk factors for abdominal bloating and visible distention: a population-based study, gut.bmj.com/content/57/6/756
(3) Iovino P, Bucci C, Tremolaterra F, Santonicola A, Chiarioni G. Bloating and functional gastro-intestinal disorders: Where are we and where are we going? World J Gastroenterol 2014; 20(39): 14407-14419 doi: 10.3748/wjg.v20.i39.14407
(4) Wang, T. , Wang, H. , Yang, T. , Jane, S. , Huang, T. , Wang, C. and Lin, Y. (2015), The Effect of Abdominal Massage in Reducing Malignant Ascites Symptoms. Res Nurs Health, 38: 51-59. doi:10.1002/nur.21637
Najczęściej zadawane pytania
Co to są wzdęcia?
Wzdęcia to uczucie dyskomfortu w brzuchu, najczęściej związane z obecnością powietrza lub gazów w przewodzie pokarmowym. Brzuch wydaje się wzdęty. Mogą temu towarzyszyć odbijanie, gazy lub burczenie w brzuchu. Wzdęcia są zazwyczaj łagodne i przemijające.
Jak rozpoznać wzdęcia?
Wzdęcia zwykle rozpoznaje się po wzdętym brzuchu, zwłaszcza po posiłku. Często pojawiają się też gazy, częste odbijanie lub odgłosy jelitowe. Pełną listę znajdziesz w części „Objawy wzdęć”. Jeśli odczuwasz ból lub masz wątpliwości, skonsultuj się z lekarzem.
Dlaczego mam wzdęcia?
Wzdęciom mogą sprzyjać różne nawyki: zbyt szybkie jedzenie, picie napojów gazowanych, żucie gumy, jedzenie produktów, które łatwo fermentują, a także okresy stresu. Każdą z tych przyczyn omawiamy w części „Jakie są przyczyny wzdęć?”.
Dlaczego ciągle mam wzdęcia?
Jeśli wzdęcia często wracają, przyjrzyj się najpierw swoim nawykom: porom i tempu posiłków, temu, co jesz, poziomowi stresu i aktywności fizycznej. Jeśli dyskomfort się utrzymuje lub nasila, skonsultuj się z lekarzem lub innym specjalistą. Tylko on może ustalić jego przyczynę.
Powiązane artykuły
- Wiotki brzuch: przyczyny i 3 naturalne rozwiązania
- 8 produktów, które powodują wzdęty brzuch
- 6 pomysłów na przepisy: od przystawki do deseru
Przydatne kategorie: Wyszczuplanie brzucha, Wzdęcia.
